Alt innhald og kommentarar på denne bloggen vert innsamla og lagra av Nasjonalbiblioteket.

Viser arkivet for stikkord widerøe

Streiken kan straffe Florø

Når eit fagforbund tek medlemmane sine ut i streik, så er det meint som eit verkemiddel for å presse arbeidsgjevar til å gje etter for dei tilsette sine krav. Men i dei aller fleste tilfella rammer streik utanforståande og kundar av dei aktuelle bedriftene langt meir enn arbeidsgjevaren. Streiken blant Widerøe sine kabintilsette kan få alvorlege og langvarige følgjer for Florø.

I dag har eg hatt ein stille og roleg dag på kontoret. Eg har i over eit år hatt kontor lokalisert i terminalbygget ved Florø Lufthamn, då Avinor hadde eit ledig lokale til leige. Med unntak av eit fly som letta i føremiddag, utan passasjerar sjølvsagt, samt nokre ut- og innflygingar av helikopter, så har det vore lite aktivitet på flyplassen. Med unntak av dei tilsette ved flyplassen og ein god del journalistar frå NRK, så har det i tillegg nesten vore folketomt.

I Sogn og Fjordane har Widerøe monopol på flytrafikk ut og inn av fylket. Etter ein noko merkeleg anbodsprosess i fjor vår, sikra Widerøe seg rutene til og frå Oslo og Bergen, også frå Florø Lufthamn, i tillegg til at dei hadde alle dei andre lufthamnene i fylket frå før. Danish Air Transport (DAT), som opererte desse rutene tidlegare, prøvde seg på nokre kommersielle ruter til Stavanger og Skien, men måtte gje tapt då dei ikkje hadde tilgang på dei store passasjermengdene som ligg i Bergens- og Oslorutene.

Resultatet av denne monopolsituasjonen er at flypassasjerane, og då også innbyggjarar, næringsliv, organisasjonar og det offentlege, er heilt avhengige av Widerøe for å møte kundar og kontaktar, delta på arrangement, eller berre reise på ferie eller besøk til familie og vener i andre delar av landet. I dei aller fleste andre fylke i landet har dei tilgang på andre flyselskap, som ikkje er i streik, og klarar då med litt tilpassing å komme seg avstad likevel.

No kan vi sjølvsagt ta ein debatt på om vi som flypassasjerar, i solidaritet med dei streikande tilsette, ikkje bør tole at vi kan få nokre dagar med innstilte fly, endra møtedatoar og avlyste feriar. Men eg skal ikkje gje meg i kast med å ta verken den debatten, eller om grunnlaget dei tilsette har gått ut i streik på er rett eller galt. Det er noko heilt anna som bekymrar meg vesentleg meir.

På Florø Lufthamn har CHC Helikopter Service (CHC) stasjonert to helikopter. Helikoptera fraktar dagleg arbeidarane til Statoil, GDF Suez og British Gas til og frå ei rekkje med ulike oljeinstallasjonar både i norsk og britisk sektor av Nordsjøen. I dag er det ikkje mange passasjerar om bord på ein del av turane. Årsaka til det er ikkje at helikoptera ikkje kan fly, men at passasjerane ikkje kjem seg til og frå Florø. Allereie nokre timar etter streiken starta vart fleire av helikopterflygingane flytta til Bergen.

Når oljeselskapa gjer vurderingar på kor dei skal plassere sin aktivitet, så er sårbarheit ein svært viktig vurderingsfaktor. Streiken blant dei Widerøetilsette synleggjer kor sårbart det er å ha helikoptertransporten lokalisert på ein flyplass der det berre er eit flyselskap som opererer. Vi skal ikkje gløyme kor mykje ekstra kostnader selskapa må ut med, og ikkje minst ekstrabelastninga for dei tilsette som ikkje kjem seg på jobb eller heim til familiane sine, som følgje av streiken.

Eg skal heller ikkje starte ein debatt om streikeretten til dei tilsette i verken Widerøe eller andre selskap. Men når fagforeininga tek ut alle dei tilsette, slik at ein totalt lammar både person- og næringstransport for eit heilt fylke, tydeligvis utan å i det heile teke å ta omsyn til verken kortvarige eller langvarige konsekvensar, då må vi kanskje vurdere heile systemet.

Florø tek mål av seg å være eit knutepunkt for petroleumsaktiviteten utanfor gullkysten, både med baseaktivitetar, forsyning, utdanning og servicefunksjonar som helikoptertransport. Vi ynskjer meir aktivitet og fleire tilbod. Då er nok situasjonen med Widerøe som monopolist på tilførselstenestene ein alt for sårbar situasjon til at vi kan leve med det på sikt.

Flyselskap eller Vidaregåande skular?

Fredag kom nyhenda om at SAS har vald å selje dotterselskapet Widerøe. Blant dei nye eigarane Torghatten og Nordland Fylkeskommune finn vi og Fjord1, eit selskap der Sogn og Fjordane Fylkeskommune eig 59 %. Innbyggjarane i fylket skal altså betale ca 415 millionar for oppkjøpet.

Når eit offentleg eigd selskap kjøper noko, bruker dei pr definisjon innbyggjarane sine pengar for å gjere det. Viss Fjord1 har 700 millionar tilgjengeleg for å kjøpe flyselskap, så er det pengar som kunne vore utbetalt til eigarane i form av utbytte slik at eigarane, og i dette tilfellet Fylkeskommunen, kunne brukt dei på å levere gode tenester til innbyggjarane som sikring av vidaregåande skuletilbod og/eller betre og opprusta vegar.

Viss Fjord1 derimot ikkje har desse pengane så må dei gå til eigarane for å få tilførd meir kapital slik at dei sikrar eigenkapitalandelen i selskapet ved eit eventuelt låneopptak. Eller dei må selje ut eigendelar for å få frigjort kapital, noko som fører til auka kostander og svekking av konkurransekrafta og derigjennom innbyggjarane sine verdiar.

Uansett korleis ein vrir og vender på det, så er det innbyggjarane som til sjuande og sist må betale. Og for ein fylkeskommune som slit med nedlegging av vidaregåande skular og eit vegbehov som mange hundre gangar større enn tilgjengelege ressursar, så er kanskje ikkje flyselskap på førsteplass på innbyggjarane si ynskjeliste.

Det er og svært overraskande at Fjord1 vel å kjøpe seg inn i Widerøe. Ikkje fordi Widerøe på nokon som helst måte er eit dårleg kjøp, men på grunn av situasjonen i Fjord1. Selskapet er eit godt selskap som har utvikla seg bra i mange år, til tross for at dei har hatt eit offentleg eigarskap som har hemma utviklinga deira.

Men også gode selskap må gjere grep for å halde seg på topp. I fjor selde Fjord1 seg ut av bussmarknaden for som administrerande direktør, Leif Øverland sa: «For å styrke vår satsing på sjøsida vel vi å gå heilt ut av landbasert kollektivtrafikk». Og seinast denne veka her vart det kjend at Fjord1 måtte gjere tøffe nedskjeringar grunna eit underskot på 100 millionar i 2012.

For Widerøe og dei tilsette i flyselskapet kan oppkjøpet fort utvikle seg til eit mareritt. Utfordringa vil ein ikkje sjå før Widerøe har behov for å få tilførd kapital enten fordi ein får eit magert år eller får ekstraordinære utgifter eller behov for investeringar. Korleis skal Fjord1 kunne sette ekstra kapital inn i Widerøe framfor å betale ut utbytte til ein offentleg eigar som har denne inntekta som ein viktig del av velferdsproduksjonen sin?

Fjord1 sitt kjøp av Widerøe har berre ein naturleg utgang. Sogn og Fjordane Fylkeskommune må selje sine 59 % i Fjord1, for å sikre at det kjem inn ein langsiktig eigar som har kapital og risikovilje til å sikre utviklinga av to veldig viktige selskap for mange både passasjerar og tilsette. Dei tilsette i Widerøe og Fjord1 fortener ikkje å ha ein offentleg eigar utan utviklingskompetanse og kapital. Og innbyggjarane i Sogn og Fjordane fortener ikkje å måtte ofre vidaregåande skular og framtidig vegbygging for å ta risiko i konkurranseutsette næringar.